Jak przyspieszyć komputer

42
Jak przyspieszyć komputer

Obecnie z komputerów korzystają miliardy ludzi na całym świecie. Niektórzy wykorzystują je do pracy, wiele osób do nauki, część również do rozrywki. Szybkość działania komputera (zarówno stacjonarnego, jak i laptopa) ma więc kluczowe znaczenie w dzisiejszych czasach.

Z tego artykułu dowiesz się, w jaki sposób możesz znacznie przyspieszyć działanie swojego komputera stacjonarnego lub laptopa. Będą to zarówno działania związane z modernizacją sprzętu, jak również przyspieszanie komputera od strony programowej.

Zaczynajmy!

Jak przyspieszyć komputer bez modernizacji sprzętu

W pierwszym etapie przyspieszania komputera przedstawiam rozwiązania nie wymagające wymiany jakichkolwiek podzespołów. Wystarczą do tego zaledwie 3 programy, z których jeden jest płatny, dwa kolejne są natomiast dostępne w wersji płatnej oraz darmowej.

Defragmentacja dysku HDD

Opcja ta jest kluczowa dla wszystkich posiadaczy dysków HDD. Jeśli posiadasz dysk HDD oraz dysk SSD, warto skonfigurować defragmentację tak, aby była wykonywana automatycznie na dysku HDD. Dyski SSD nie podlegają defragmentacji. Zamiast tego, optymalizuje się je z wykorzystaniem opcji TRIM, która jest dostępna między innymi w systemach Windows 7/8/8.1/10. W związku z tym jeśli posiadasz w swoim komputerze lub laptopie jedynie dysk SSD, nie potrzebujesz żadnego programu do defragmentacji.

Czym tak w ogóle jest defragmentacja i w jakim celu się ją stosuje?

W celu wyjaśnienia pojęcia „defragmentacja” trzeba najpierw zdefiniować czym jest fragmentacja.

W trakcie korzystania z dowolnego komputera regularnie zapisujesz na jego dysku rozmaite pliki. Mogą to być na przykład pliki utworzone w arkuszu kalkulacyjnym, w programie graficznym lub w edytorze tekstu. Wiele plików zostaje pobranych na dysk przez internet.

Mało tego, większość systemów operacyjnych oraz większa część oprogramowania pobiera (często w trybie automatycznym) aktualizacje i instaluje je na dysku. Wiele plików zostaje też usuniętych z dysku lub zastąpionych ich nowszą wersją.

Jak łatwo się domyśleć, po kilku miesiącach lub po kilku latach na dysku takiego komputera zaczyna panować chaos. Co prawda pliki mogą być elegancko poukładane w katalogi, lecz ich położenie na powierzchni dysku nie jest optymalne z punktu widzenia szybkości odczytu.

Dysk twardy (HDD) składa się z talerzy, po których przemieszcza się głowica odczytująca i zapisująca dane. Powierzchnia dysku podzielona jest ponadto na sektory o wielkości zaledwie kilkuset bajtów lub kilku kilobajtów. Po wielu cyklach zapisywania i usuwania plików powstają wolne przestrzenie pomiędzy nimi (wolne sektory).

Kolejne zapisywane pliki trafiają najpierw do początkowych wolnych sektorów. Skutkiem tego nowo zainstalowana aplikacja może zostać rozrzucona po całej powierzchni dysku pomimo faktu, że zostaje zainstalowana w całości w jednym katalogu. Wraz z rosnącą ilością danych przepływających przez komputer rośnie stopień rozrzucenia plików na powierzchni dysku. Zjawisko to nazywa się fragmentacją.

Defragmentacja dysku to z kolei proces takiego układania plików na powierzchni dysku, by wszystkie dane wczytywały się najszybciej jak to możliwe.

Najlepszy program do defragmentacji dysku

W ciągu ostatnich lat przetestowałem kilka programów (mniej lub bardziej znanych marek) do defragmentacji dysków. Moim zdecydowanym numerem 1 jest O&O Defrag Pro. Ewentualnie można sprawdzić również Raxco PerfectDisk, lecz w moim przypadku O&O wykonywał zadanie szybciej, a efekty były lepsze.

Poniżej znajduje się zrzut okna głównego programu O&O Defrag Pro.

O&O Defrag Pro - okno główne

Kolumna Degree of fragmentation pokazuje stopień pofragmentowania plików na poszczególnych dyskach. Najkorzystniejsza dla użytkownika wartość to 0,00%. Może być ona nieco wyższa. Jeżeli stopień fragmentacji przekracza 5%, jest to już średnia wartość. Powyżej 10% jest to wysoki stopień pofragmentowania.

Generalnie, im bardziej pofragmentowany jest dysk, tym wolniej działa cały system. Defragmentacja ma na celu obniżenie stopnia pofragmentowania do jak najniższej wartości. Czas trwania defragmentacji zależy w dużej mierze od kondycji (zużycia) dysku, od ilości danych zapisywanych na dysku i z niego usuwanych, od wydajności dysku, procesora i pamięci RAM oraz od ustawień programu służącego do defragmentacji.

Kwestia ustawień O&O Defrag Pro została przedstawiona poniżej.

O&O Defrag Pro - ustawienia

Jedyną zakładką, którą tu prezentuję, jest Automatic defragmentation. Jest to jedyna zakładka, na której należy dokonać niewielkich zmian w ustawieniach programu.

W celu włączenia automatycznej defragmentacji należy zaznaczyć wszystkie dyski logiczne znajdujące się na dysku HDD i wybrać odpowiedni przedział czasowy dla szybkiej oraz dla dokładnej defragmentacji.

Może to być, podobnie jak u mnie, jeden dzień w przypadku szybkiej defragmentacji oraz 3 dni w przypadku dokładnej.

W trakcie defragmentacji komputer może pracować zauważalnie wolniej, lecz po jej zakończeniu będzie działać znacznie szybciej niż w przypadku braku regularnie wykonywanej defragmentacji. Nie należy jednak ustawiać zbyt dużego przedziału czasowego pomiędzy kolejnymi procesami defragmentacji, gdyż spowodowałoby to znaczne wydłużenie czasu potrzebnego na wykonanie defragmentacji.

Usuwanie zbędnych plików i pozostałe optymalizacje

W tej sekcji przedstawione zostaną dwa programy. Jeden działa znakomicie w wersji darmowej, z drugiego zalecam korzystać w wersji płatnej.

CCleaner

Program ten pomaga usunąć znaczną część niepotrzebnych plików znajdujących się na dysku oraz wyczyścić rejestr ze zbędnych wpisów.

W lewej kolumnie okna głównego znajdują się przyciski Cleaner, Registry, Tools, Options, Upgrade. Na początek zajmijmy się zakładką Cleaner. Programy, z których można usuwać niepotrzebne pliki, podzielone zostały na dwie kategorie: Windows oraz Applications.

CCleaner 01

Poniżej tych dwóch kategorii można zaznaczać i odznaczać dane, które chcemy usunąć lub pozostawić na dysku. Warto na przykład pozostawić dane z przeglądarek internetowych – historię odwiedzanych stron, pobieranych plików itp. Nikt raczej nie chciałby po każdym użyciu CCleanera wpisywać wszystkich adresów internetowych co do litery. Wygodniej jest korzystać z podpowiedzi opartych na wcześniej przeglądanych stronach.

CCleaner 02

Warto więc odznaczyć opcje związane z przeglądarkami internetowymi. Następnie należy kliknąć przycisk Analyze w dolnej części okna programu. Po chwili wyświetli się raport podobny do tego na powyższym screenie.

Następnie należy nacisnąć przycisk Run Cleaner i poczekać aż proces usuwania zbędnych plików dobiegnie końca. Okno programu powinno wyglądać mniej więcej tak jak na screenie poniżej.

CCleaner 03

Kolejnym krokiem jest wyczyszczenie rejestru ze zbędnych wpisów. W tym celu należy przejść do zakładki Registry i kliknąć przycisk Scan for Issues. Przykładowy raport ze skanowania rejestru znajduje się na poniższym screenie.

CCleaner 04

Po kliknięciu przycisku Fix selected Issues… pojawia się okienko z pytaniem o utworzenie kopii zapasowej rejestru.

CCleaner 05

Ja nigdy takiej kopii nie tworzę i nigdy jeszcze nie przytrafił mi się żaden problem spowodowany przez aplikację CCleaner. Dla bezpieczeństwa może jednak warto taką kopię utworzyć.

W kolejnym kroku należy kliknąć Fix All Selected Issues.

CCleaner 06

Na koniec pojawia się informacja o pomyślnym usunięciu zbędnych wpisów.

CCleaner 07

W ustawieniach automatycznego czyszczenia (Options -> Smart Cleaning) warto wyłączyć wszystkie dostępne opcje jeśli ma się w planie korzystanie z trzeciego opisanego tu programu.

CCleaner 08

Wise Care 365

Wise Care 365 to drugi z najlepszych programów służących do programowego przyspieszania działania komputera.

W oknie głównym znajduje się 5 zakładek w górnej części ekranu.

W zakładce PC Checkup kliknij przycisk Checkup.

Wise Care 365 01

Po krótkiej analizie pojawią się informacje dotyczące ilości danych do usunięcia.

Wise Care 365 02

Zwróć uwagę na fakt, że pomimo wcześniejszego skorzystania z programu CCleaner, Wise Care 365 i tak znajduje mnóstwo plików i wpisów w rejestrze przeznaczonych do usunięcia.

Po kliknięciu przycisku Fix wszystkie problemy zostają rozwiązane.

Wise Care 365 03

Kolejna ważna zakładka to System Cleaner. Przechodzimy w niej do podkategorii Common Cleaner, gdzie należy w pierwszej kolejności przejrzeć listę danych do usunięcia.

Wise Care 365 04

Podobnie jak w przypadku programu CCleaner, tak i tym razem zalecam pozostawienie danych zapisanych na dysku przez przeglądarki internetowe (przynajmniej te, z których korzystamy regularnie). Dane te znajdują się w kategoriach Web Browser Cache i Web Browser Trace.

Po kliknięciu przycisku Scan pojawiają się wyniki skanowania.

Wise Care 365 05

Jak widać, plików do usunięcia jest całkiem sporo.

Kliknięcie przycisku Clean usuwa niepotrzebne dane.

Wise Care 365 06

W celu znalezienia i usunięcia jeszcze większej liczby niepotrzebnych plików należy przejść do System Cleaner -> Advanced Cleaner.

Wise Care 365 07

Należy tu zaznaczyć wszystkie dostępne partycje (dyski logiczne).

W trakcie skanowania można znaleźć setki megabajtów kolejnych plików do usunięcia.

Wise Care 365 08

Oczywiście, należy je usunąć przyciskiem Clean.

Wise Care 365 09

Kolejny ważny punkt podczas pracy z programem Wise Care 365 to System Cleaner -> Registry Cleaner.

Wise Care 365 10

Jak łatwo zgadnąć, skanowanie rejestru również pozwoli znaleźć zbędne wpisy, które można śmiało usunąć bez ryzyka uszkodzenia systemu.

Wise Care 365 11

Jeśli jakieś pole na liście jest odznaczone, tak jak na powyższym screenie, można je spokojnie zaznaczyć przed usuwaniem wpisów. Czyścimy więc rejestr Windowsa i przechodzimy do następnego etapu.

System Tuneup -> System Optimizer pozwala stosować rozmaite poprawki mające na celu przyspieszenie systemu Windows. Jeśli w tym okienku zobaczysz jakiekolwiek poprawki możliwe do zastosowania, kliknij przycisk Optimize.

Wise Care 365 12

Opcja Disk Defrag w menu po lewej stronie powinna zostać pominięta. Na początku artykułu zostały opisane dwa najskuteczniejsze narzędzia do defragmentacji.

Przechodzimy więc do Registry Defrag.

Wise Care 365 13

Jak już wiesz, zbędne pliki zgromadzone na dysku można dość łatwo znaleźć i pousuwać. Dodatkowo należy przeprowadzać defragmentację (w przypadku dysków magnetycznych – HDD).

Tak samo wygląda sytuacja z rejestrem systemowym – zbędne wpisy należy usuwać, a rejestr warto dodatkowo zdefragmentować przynajmniej raz na kilka tygodni.

Analiza stopnia fragmentacji rejestru zwykle trwa od kilku sekund do kilku minut. W trakcie analizy komputer może nie odpowiadać. Obraz jest wyświetlany w skali szarości, a system może sprawiać wrażenie jakby się zawiesił.

Wise Care 365 14

W zależności od posiadanego sprzętu, oprogramowania i od stopnia zaniedbania systemu analiza może zająć nawet kilka minut. Jeśli po upływie 10-15 minut komputer nadal nie reaguje, najprawdopodobniej będzie wymagane skorzystanie z przycisku Reset. Taka sytuacja jednak zdarza naprawdę bardzo rzadko. Jeśli dbasz o swój system stosując się do porad zamieszczonych w tym artykule, analiza stopnia pofragmentowania rejestru nie przekracza kilkunastu sekund!

Na czas defragmentacji rejestru warto pozamykać wszystkie programy, gdyż system musi zostać uruchomiony ponownie.

Po restarcie systemu wracamy do programu Wise Care 365 i przechodzimy do System Tuneup -> Startup Manager.

Zakładki Speedup oraz Startup zawierają listę programów uruchomionych w chwili obecnej oraz uruchamianych wraz ze startem systemu.

Wise Care 365 15

Możesz wyłączyć automatyczne uruchamianie niektórych programów wraz z Windowsem, co zmniejszy obciążenie dysku, procesora i pamięci RAM, a tym samym wpłynie pozytywnie na pracę systemu.

W ustawieniach (dostępnych w menu w prawym górnym rogu aplikacji) warto moim zdaniem wyłączyć funkcje Bootup Booster oraz Wise Turbo, gdyż nie wpływają one w zauważalny sposób na szybkość działania systemu.

Wise Care 365 16

Funkcja, którą koniecznie należy włączyć, znajduje się w lewym dolnym rogu ekranu w zakładce PC Checkup.

Wise Care 365 17

Po kliknięciu przycisku ON/OFF pojawi się okienko konfiguracji automatycznego czyszczenia. Należy w nim podać jak często oraz o której godzinie ma się odbywać usuwanie zbędnych plików. Najlepiej ustawić program na codzienne czyszczenie o dowolnej porze. Gdyby komputer był akurat wyłączony o podanej wcześniej godzinie, czyszczenie odbędzie się zaraz po uruchomieniu systemu.

Warto również zaznaczyć opcję Silent mode. Dzięki temu czyszczenie odbędzie w pełni automatycznie, a o wynikach zostaniesz poinformowany/-a za pomocą prostokątnego niewielkiego okienka, które się pojawi na chwilę w prawym dolnym rogu ekranu.

Po zakończeniu czyszczenia można zaistnieć konieczność ponownego uruchomienia przeglądarki internetowej. Inaczej może nie być możliwe poprawne wczytywanie stron internetowych.

Jak przyspieszyć komputer poprzez wymianę podzespołów

Aby przyspieszyć komputer poprzez zmianę konfiguracji sprzętowej, można wymienić 3 podzespoły, które w głównej mierze odpowiadają za szybkość działania komputera: dysk, pamięć RAM i procesor.

Dysk SSD

Dyski magnetyczne (HDD) mają szybkość zapisu i odczytu na poziomie ok. 30 MB/s. Dyski SSD – ponad 500 MB/s. Dyski SSD są również znacznie droższe od dysków HDD, lecz ich ceny i tak już zmalały o kilkadziesiąt procent.

Dyski półprzewodnikowe (SSD) dostępne są w trzech formatach: mSATA, M.2 oraz 2,5 cala ze złączem SATA. Ja akurat jestem zwolennikiem tej trzeciej opcji. Dysk taki montuje się i podłącza się całkiem podobnie jak dysk HDD. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, że dyski HDD (jak również napędy i nagrywarki CD/DVD) występowały najpierw ze złączem IDE/ATA, a od około 2008-2010 roku ze złączem SATA.

Zasilanie w przypadku interfejsu IDE/ATA było dostarczane poprzez gniazdo Molex. Dyski i napędy SATA są natomiast zasilane złączem zasilającym SATA.

Jeśli dysponujesz zasilaczem wyposażonym w dużą liczbę wtyczek Molex i zbyt małą liczbę kabli zasilających SATA, możesz dokupić przejściówkę z gniazda Molex na SATA. W tym celu warto przeszukać przede wszystkim ceneo, allegro oraz morele.net.

Dysk SSD montuje się tak samo jak dysk HDD. Jedyną różnicą w przypadku komputera stacjonarnego może być konieczność zastosowania adaptera 2,5 na 3,5 cala, gdyż dyski SSD mają format 2,5 cala, natomiast dyski HDD montowane w obudowach komputerowych mają zwykle 3,5 cala. Część producentów dołącza takie adaptery do dysku, część nie.

W laptopach standardowo montowane są dyski 2,5 cala, więc nie ma potrzeby stosowania jakiegokolwiek adaptera.

Dodatkowo, w przypadku komputerów stacjonarnych istnieje możliwość łatwego przeniesienia danych z dysku HDD na SSD. Proces montażu dysku i przenoszenia danych został pokazany na tym nagraniu wideo przygotowanym przez firmę Kingston oraz sklep komputerowy proline.pl.

Wymiana dysku HDD na SSD jest najskuteczniejszą i jedną z najtańszych metod na przyspieszenie działania komputera. Obecnie dyski SSD kosztują w granicach 1 zł za 1 GB pojemności. Dwie najlepsze strony do poszukiwań dysku SSD to ceneo.pl oraz morele.net.

Szczególnie wart uwagi jest fakt, że nie musisz przechowywać wszystkich swoich danych na dysku SSD. W celu skutecznego przyspieszenia pracy komputera wystarczy mieć dysk SSD odpowiednio pojemny, aby mógł pomieścić system operacyjny i najważniejsze aplikacje.

Jeżeli planujesz gromadzenie zdjęć, plików audio-wideo, pdf, doc, xls i innych, możesz je przechowywać w dalszym ciągu na dysku HDD. Najbardziej opłacalny w chwili obecnej wewnętrzny dysk HDD o przekątnej 3,5 cala to WD10EZEX od firmy Western Digital. Sam korzystam z takiego dysku od ponad 5 lat. Poprzedni dysk HDD od firmy Seagate przestał działać po zaledwie 3 latach. WD natomiast po 5 latach pracy nadal ma się znakomicie!

Ashampoo HDD Control 2

Powyższy zrzut pochodzi z programu Ashampoo HDD Control. Ja cały czas korzystam z niego w wersji 2.10. To właśnie ten program ostrzegł przed awarią poprzedniego dysku, którego wydajność spadła w ciągu 3 lat do około 30%. Jak widać, WD spisuje się o wiele lepiej.

Wracając jednak do dysków SSD – kolejną korzyścią z posiadania takiego dysku jest fakt, że dyski SSD nie wymagają defragmentacji. Jak ogólnie wiadomo, defragmentacja spowalnia tymczasowo działanie komputera, co może być dość uciążliwe, choć nie aż tak uciążliwe jak pofragmentowany, wolno działający dysk. Skoro dyski SSD nie wymagają defragmentacji, to nie ma tego czynnika, który by je regularnie spowolniał co kilka dni. Jest to druga bardzo ważna korzyść oprócz znacznie większych prędkości odczytu i zapisu danych. Trzeci plus to brak konieczności wydawania pieniędzy na płatne narzędzia do defragmentacji (żaden darmowy program nie daje tak dobrych efektów jak wspomniane wcześniej O&O Defrag Pro i Raxco PerfectDisk).

Pamięć RAM

Choć zamontowanie dysku SSD, na którym będzie znajdować się system operacyjny wraz z całym oprogramowaniem daje najlepsze efekty pod względem przyspieszania działania komputera, pamięć RAM jest również ważnym elementem tego procesu.

Obecnie istnieją 4 rodzaje pamięci RAM: DDR, DDR2, DDR3 i DDR4. Rodzaj pamięci zastosowanej w dowolnym komputerze zależy od płyty głównej, która w nim się znajduje. Każda płyta obsługuje ograniczone rodzaje pamięci RAM oraz ograniczoną ilość jej modułów.

Pamięć RAM należy dobierać tak, by była kompatybilna z płytą główną. Najlepiej również sprawdzić częstotliwość taktowania obecnie zamontowanej pamięci i dobrać pamięć o tej samej częstotliwości.

Aby sprawdzić rodzaj pamięci RAM oraz płyty głównej zamontowanej w komputerze PC lub w laptopie, skorzystaj z programu CPU-Z lub AIDA64. Ten pierwszy jest darmowy, drugi jest dostępny przez 30 dni za darmo.

Pamięć RAM można oczywiście rozbudować poprzez dodanie nowego modułu lub całkowicie wymienić. Jeśli decydujesz się na rozbudowę, szukaj pamięci w takim samym standardzie DDR (1/2/3/4) oraz o takiej samej częstotliwości jak pamięć zamontowana przez producenta komputera. Jeśli natomiast planujesz całkowitą wymianę pamięci RAM, sprawdź w Google kompatybilność poszczególnych rodzajów pamięci z Twoją płytą główną. W moim przypadku wystarczy poszukać frazy DH55TC RAM compatibility.

Jeśli już wiesz jakiej pamięci potrzebujesz, czas na poszukiwanie konkretnych modułów i sprawdzenie ich cen. Tutaj ponownie polecam skorzystanie zwłaszcza z porównywarki ceneo.pl oraz z wyszukiwarki sklepu morele.net.

Jeśli nie wiesz jak zamontować pamięć RAM na płycie głównej, pomocą służą te oto nagrania na YouTube.

Pamiętaj ponadto, że do pełnej obsługi pamięci RAM o pojemności od 4 GB wzwyż wymagane jest posiadanie systemu 64-bitowego.

Na koniec tej sekcji warto jeszcze wspomnieć, że w komputerze oprócz fizycznej pamięci RAM istnieje pamięć wirtualna. Mechanizm działa w ten sposób, że gdy zaczyna brakować pamięci fizycznej, część dysku wykorzystywana jest do emulacji pamięci RAM. Jak można się domyśleć, lepiej by to była część dysku SSD niż HDD. Jeśli więc posiadasz dysk półprzewodnikowy (SSD), nie musisz aż tak bardzo martwić się o niewystarczającą pamięć RAM.

Procesor

Procesor (CPU) również ma wpływ na szybkość działania komputera, lecz tutaj pojawiają się pewne ograniczenia w kwestii rozbudowy zestawu. Jeśli posiadasz dowolny procesor dwurdzeniowy (przynajmniej Intel Core 2 Duo) i nie grasz w żadne gry ani nie uruchamiasz zbyt wymagających aplikacji, Twój procesor jest wystarczająco wydajny, aby komputer mógł pracować sprawnie i szybko. Jeśli masz starszy procesor i chciał(a)byś go wymienić na jeden z najnowszych modeli, to razem z procesorem będzie musiał(a) wymienić przynajmniej płytę główną i najprawdopodobniej pamięć RAM.

W takiej sytuacji warto się zastanowić czy lepiej inwestować dalej w stary komputer i wymieniać podzespoły na nowe, czy po prostu zakupić nowy komputer.

Kilka innych wartościowych porad dotyczących przyspieszania komputera

1. Korzystaj z możliwie najlepiej działającego systemu operacyjnego. Wśród systemów od firmy Microsoft dwa najlepiej działające systemy to Windows 10 i Windows 7.

2. Dbaj o aktualizacje systemu i sterowników urządzeń.

3. Unikaj gromadzenia zbyt dużej liczby programów na dysku (zwłaszcza w przypadku dysku HDD).

4. Unikaj uruchamiania zbyt wielu programów lub zakładek w przeglądarce internetowej jednocześnie (zwłaszcza w przypadku dysku HDD i niewielkiej pamięci RAM).

5. Staraj się nie zapełniać przesadnie dysku, na którym jest zainstalowany Windows. Jeśli na takim dysku jest zaledwie 10%-20% wolnego miejsca, system działa wolniej niezależnie od pojemności tego dysku.

6. Unikaj gromadzenia zbyt dużej liczby ikon na pulpicie, gdyż to również spowalnia działanie systemu.

To by było na tyle jeśli chodzi o temat przyspieszania działania komputera.

Jeśli uważasz ten artykuł za przydatny, udostępnij go swoim znajomym. Być może pomożesz im w ten sposób przyspieszyć ich komputer, co przełoży się na mniejszy stres i mniej frustracji w ich codziennym życiu, co z kolei przełoży się na ogólnie lepsze życie. 🙂

Jak przyspieszyć komputer
5 (100%) 2 votes